Vestingschema’s en tokenunlocks: waarom ze ertoe doen

Een tokenunlock is het vrijgeven van tokens die volgens een vestingschema vergrendeld waren – meestal voor het team, vroege investeerders, adviseurs of de treasury – zodat ze kunnen worden overgedragen of verkocht. Vestingschema’s bepalen wanneer die tokens in omloop komen, en daarom horen ze bij de belangrijkste onderdelen van de tokenomics van een project om te controleren voordat je koopt.

Veel tokens starten met slechts een klein deel van hun totale aanbod in omloop. De rest komt er in de loop van maanden of jaren bij. Als je niet weet wanneer en aan wie, kun je niet inschatten hoeveel verkoopdruk eraan kan komen of de prikkels van insiders overeenkomen met de jouwe.

Wat vesting betekent in crypto

Vesting is ontleend aan aandelenbelangen in startups. In plaats van al hun tokens op de eerste dag te krijgen, verdienen of ontvangen insiders ze in de loop van de tijd. Het doel is het team betrokken te houden en te voorkomen dat vroege houders bij de lancering alles verkopen.

Een typisch vestingschema beschrijft:

1. 1Toewijzing. Hoeveel tokens elke groep krijgt – bijvoorbeeld team, investeerders, community en treasury.
2. 2Cliff. Een beginperiode zonder enige unlock.
3. 3Vestingperiode. Hoelang het duurt voordat de volledige toewijzing is vrijgekomen.
4. 4Vrijgavepatroon. Of tokens continu, maandelijks, per kwartaal of in grote brokken vrijkomen.

Onze gids over tokenomics legt uit hoe de toewijzing past in het bredere economische ontwerp van een project.

Veelvoorkomende soorten vestingschema’s

Een rekenvoorbeeld

Stel je een token voor met een totaal aanbod van 1 miljard. Bij de lancering circuleert 10%. Het team heeft 20% met een cliff van één jaar en drie jaar maandelijkse unlocks. Investeerders hebben 15% met een cliff van zes maanden en twee jaar maandelijkse unlocks.

In dat ontwerp komt er zes maanden lang niets van insiders vrij. Daarna komen elke maand tokens van investeerders vrij, en na een jaar komen de tokens van het team erbij. Binnen enkele jaren zouden alleen al de insidertokens het oorspronkelijke circulerende aanbod meerdere keren kunnen overtreffen. Deze cijfers zijn ter illustratie, maar het patroon komt vaak voor.

Waarom tokenunlocks ertoe doen voor houders

Aanbod en verwatering

Elke unlock vergroot het aantal tokens dat kan worden verhandeld. Als de vraag niet in hetzelfde tempo groeit, vertegenwoordigt elke token een kleiner deel van de waarde van het netwerk. Daarom helpt het om de marktkapitalisatie van een token te vergelijken met de volledig verwaterde waardering – zie marktkapitalisatie vs volledig verwaterde waardering.

Prikkels van de ontvangers

Investeerders die vroeg tegen lage prijzen kochten, verkopen mogelijk een deel van hun tokens, zelfs als de prijs is gedaald, omdat ze nog steeds winst hebben. Teamleden verkopen misschien om belastingen of levensonderhoud te betalen. Ecosysteemfondsen kunnen tokens uitdelen als subsidies of incentives, die ontvangers vaak verkopen.

Verwachtingen van de markt

Unlockdata zijn vaak openbaar, dus traders kunnen vooraf verkopen of zich indekken. Soms vindt de grootste beweging plaats vóór de unlock in plaats van op de dag zelf. Ons begeleidende artikel over tokenunlocks en prijsimpact gaat dieper in op die dynamiek.

Zo onderzoek je het unlockschema van een token

1. 1Lees de officiële tokenomics. Zoek in de documentatie of whitepaper naar toewijzingspercentages, cliffs en vestingperiodes.
2. 2Controleer circulerend, totaal en maximaal aanbod op de coinpagina. Een groot verschil betekent dat veel tokens nog vergrendeld zijn. Onze uitleg over circulerend, totaal en maximaal aanbod definieert elk begrip.
3. 3Zoek de vestingcontracten. Projecten die vesting on-chain afdwingen, publiceren vaak contractadressen. Controleer ze in een blockexplorer.
4. 4Bekijk eerdere unlocks. Kijk in een blockexplorer of tokens van eerdere unlocks naar exchanges zijn verplaatst.
5. 5Gebruik unlock-trackers voorzichtig. Ze zijn handig voor data, maar kunnen onjuist of verouderd zijn; vergelijk ze met officiële gegevens.
6. 6Let op wijzigingen. Als een project de vesting na de lancering heeft verlengd of verkort, zoek dan uit waarom.

Vragen om te stellen voordat je koopt

Als de documentatie van een project gaten laat, helpen deze vragen om ze te vullen:

• Welk percentage van het totale aanbod is van het team en de investeerders, en tegen welke prijs kochten de investeerders?
• Wanneer loopt de eerste cliff voor insiders af, en hoe groot is die eerste vrijgave?
• Worden er tokens gestaket of gedelegeerd terwijl ze nog vergrendeld zijn, met beloningen die direct liquide zijn?
• Wie beheert de treasury- en ecosysteemtoewijzingen, en welke regels gelden voor de besteding ervan?
• Is het schema ooit gewijzigd, en werd er over die wijziging gestemd of werd ze simpelweg aangekondigd?

Een team dat duidelijk antwoordt en je naar on-chain bewijs verwijst, is een goed teken. Vage antwoorden, of antwoorden alleen in privéchats, zijn dat niet.

Waarschuwingssignalen in het vestingontwerp

• Geen openbaar gemaakte vesting voor toewijzingen aan team of investeerders.
• Zeer korte of helemaal geen cliffs voor insiders, vooral in combinatie met een stevig marketingoffensief.
• Vesting in een wallet die het team beheert in plaats van in een on-chain vestingcontract.
• Grote toewijzingen aan niet bekendgemaakte ‘partners’ of ‘adviseurs’.
• Unlocks die insiders vooraan zetten, terwijl communitytokens langzamer vrijkomen.
• Stille schemawijzigingen die niet via officiële kanalen worden aangekondigd.

Voor een bredere checklist, zie waarschuwingssignalen in de mechanismen van tokenlanceringen.

Conclusie

Vestingschema’s vertellen je wanneer insiders kunnen verkopen en hoe snel het aanbod zal groeien. Zoek vóór je koopt de officiële voorwaarden voor toewijzing en vesting op, controleer of ze on-chain worden afgedwongen en vergelijk komende unlocks met het circulerende aanbod en het handelsvolume. Een project kan veelbelovend zijn en toch een unlockkalender hebben die jarenlang op de token drukt.